Borisav Stanković

Borisav Bora Stanković, jedan od najvećih pisaca srpske književnosti rođen je 25. marta 1876. godine u Vranju. Njegovi roditelji, otac Stojan, koji je bio obućar, i majka Vaska, koja je bila domaćica i kćer bogatog vranjanskog trgovca Riste Grka, preminuli su dok je Bora bio jako mlad, te je starateljstvo nad njim preuzela njegova baba Zlata, baba po ocu. Otac Stojan, preminuo je 1881., a majka Vaska 1883. godine. Borisav je imao i mlađeg brata po imenu Timotije, koji je preminuo u drugoj godini života.

Iako ga život ,,nije mazio”, Borisav je kroz razne nedaće ,,uspeo da dođe” do titule ,,najpoznatijeg i najznačajnijeg Vranjanca”. Završio je Osnovnu školu i sedam razreda Gimnazije, koja je dobila ime po Bori. Osmi razred Gimnazije, završio je u Nišu. Posle smrti Baba Zlate, upisao je Pravni fakultet u Beogradu 1896. godine na odseku ekonomije, gde je i diplomirao 1901. godine.

Njegova baka, čuvena baba Zlata, koja mu je bila glavna inspiracija za pripovetke ,,Tetka Zlata” i ,,Uvela ruža”, potiče iz stare i ugledne, ali siromašne porodice, gde je Bori često pričala o ,,starom” Vranju. Preminula je 8. februara 1896. godine, gde je Bora prinuđen da zbog finansijske situacije proda baba Zlatinu kuću lokalnom svešteniku.

Borisav Stanković je bio propovedač, romansijer i dramatičar srpskog realizma. Kompletno njegovo književno delo se vezuje za vranjski kraj i Vranje. Likovi iz njegovih dela su oblikovani prema pričama koje je slušao, gde su karakterne osobine raznih ljudi oblikovane po Borinom opisu i na taj način dobijale pun izgled. Njegova dela se svrstavaju u realizam, sa osobinama naturalizma, dok ga savremena kritika opisuje kao začetnika moderne srpske književnosti.

Bora važi za nekog ko je prvi uveo ,,vranjanski” govor u književnost, pri čemu je često nailazio na kritike mnogih savremenika i književnika, koji su kritikovali njegov stil pisanja i jezik, okarakterišući ga da njegova dela ,,nisu pismena”.

U teškim i ratnim periodima, kao i vremenu gde se dobar deo mladih pisaca okreće Zapadu i njihovim uzorima, on ostaje ,,veran” i privržen tradiciji i realizmu. Njegova dela su okarakterisana kao ,,naklonjena patrijarhalnom svetu stare Srbije”. On je često opisivao tragedije, tragične ličnosti i junake koje propadaju kao ,,poetične žrtve ljubavi”. Često je Vranju davao na značaj, isticao upečatljivost grada i težio ka prostoru odakle potiče. On je kroz prozu koju je pisao nadanjivao osećaj fatalizma. Pisao je pripovetke, romane i drame gde je kroz svoj stil pisanja oslikavao vreme i okruženje u kojem se nalazio.

Svoje prve književne radove u vidu pripovetki 1898. godine Bora Stanković objavljuje u časopisu ,,Iskra” i to pod naslovom ,,Stanoja”, ,,Đurđevdan” i ,,Prva suza”, gde već 1899. godine objavljuje i prvu zbirku ,,Iz starog jevanđelja”, za kojom su ubrzo usledile i knjige ,,Božji ljudi” i ,,Stari dani”. U časopisu ,,Golub” objavljuje radove u vidu pesama pod nazivom ,,Majka na grobu svog jedinca” i pesmu ,,Želja” 1900. godine. Kasnije, 1902. godine izdaje jedno od najpoznatijih njegovih dela, ,,Koštana”, u časopisu ,,Zvezda”. Po njegovim rečima, ,,Koštana je bila pozorišna igra u četiri čina”. Dve godine kasnije je ovo delo odštampano u ,,Srpskom književnom glasniku”, ali zbog govora nailazi i na prve velike kritike.

Godine 1910. objavljuje remek delo srpske književnosti u vidu romana pod nazivom ,,Nečista krv”. U vreme Prvog svetskog rata je bio zarobljen u Podgorici od strane Austrougara i biva premešten u logoru ,,Derventa”, gde je pisao memoare o Beogradskim prilikama u delu ,,Pod okupacijom”. Oslobođen je zbog zalaganja književnika Koste Hermana. On je za vreme rata bio i poslanik Ministarstva vera, gde se 1915. godine sa porodicom odlazi u Niš.

Nakon Prvog svetskog rata zasniva radni odnos u Ministarstvu prosvete Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, gde u Beogradskim novinama piše o kulturi i kulturnoj rubrici. Posle nekoliko godina, tačnije 1920. godine u Umetničkom odeljenju Ministarstva prosvete postaje činovnik. Zbog pritisaka i optužbi okupiranih novinara, povlači se iz javnog i književnog života, kao i zbog bolesti. Četiri godine kasnije obeležava trideset godina od izdavanja njegove najveće drame ,,Koštana”, koja opet kreće sa štampom i igrom u pozorištima.

Sam rad i postojanost njegovih dela ostavili su veliki utisak i pridale veliki uticaj na kulturu i formiranju identiteta Vranjanaca. Kao dokaz o značaju Bore Stankovića za Vranje, po njemu je Gimnazija, koju je pohađao, dobila ime. Pored škole, njegovo ime nose i Gradska biblioteka, pozorište i ulica u centru grada, dok se u gradskom parku nalazi bista Bore Stankovića. Kuća Bore Stankovića, koja je izgrađena davne 1855. godine, pretvorena je u muzej posvećen Borinom životu, radu i delu, a 2018. godine i renovirana. Kao dokaz o značaju, poznata je činjenica da je, sada već zatvorena fabrika ,,Koštana”, dobila ime po liku iz istoimene drame.

Borisav Stanković je bio oženjen Angelinom Milutinović iz Beograda, sa kojom je imao tri kćeri. Pre zarobljivanja od strane Austrougara, Bora je provodio nekoliko meseci u Parizu, gde je nakon povratka radio kao carinik na železničkoj stanici u Beogradu i poreznik. Preminuo je 21. oktobra 1927. godine u Beogradu, gde je sahranjen na Novom groblju.

Prva izdanja dela Borisava Stankovića:

– Iz starog jevanđelja, Radikalna štamparija, Beograd, 1899.
– Božji ljudi, Braća M. Popović, Novi Sad, 1902.
– Koštana: komad iz vranjanskog života u četiri čina sa pevanjem, Štamparija Petra Jockovića, Beograd, 1902.
– Stari dani, Srpska književna zadruga, Beograd, 1902.
– Pokojnikova žena, Knjižarnica Bože O. Dačića, Beograd, 1907.
– Nečista krv, Nova štamparija „Davidović“, Beograd, 1910.
– Dela Borisava Stankovića, priredio Dragutin Kostić, Odbor za izadavanje dela Borisava Stankovića, Beograd, 1928–1930:
– Knjiga: KoštanaTašanaJovča, 1928.
– Knjiga: Nečista krv, 1928.
– Knjiga: Gazda MladenPevci, 1928.
– Knjiga: Stari dani, 1928.
– Knjiga: Iz moga krajaBožji ljudiNjegova Belka, 1928.
– Knjiga: Moji znanci, 1928.
– Knjiga: Pod okupacijom, 1929.
– Knjiga: NastupPečal, 1930. 

26 Comments

  1. Avatargamefly free trial Reply

    When I originally commented I clicked the “Notify me when new comments are added”
    checkbox and now each time a comment is added I get three e-mails with the same comment.
    Is there any way you can remove people from that service?

    Appreciate it!

  2. Avatargamefly Reply

    I like what you guys are usually up too. Such clever work and exposure!
    Keep up the wonderful works guys I've added you guys to our blogroll.

  3. Avatarhow to download minecraft free Reply

    It is the best time to make some plans for the
    future and it is time to be happy. I have read this post and if I could I wish to suggest you some
    interesting things or advice. Perhaps you can write next articles referring to
    this article. I want to read more things about it!

  4. Avatarmojang minecraft download Reply

    Fantastic goods from you, man. I've understand your stuff previous to and you are just too wonderful.
    I really like what you've acquired here, really like what you are
    stating and the way in which you say it. You make it entertaining
    and you still take care of to keep it smart. I can't wait
    to read much more from you. This is really a wonderful website.

  5. Avatarg Reply

    For hottest news you have to visit world wide web and on the
    web I found this web page as a best web page for most recent updates.

  6. Avatarhow to download minecraft free Reply

    First of all I would like to say excellent blog! I had a quick question which I'd like to ask if you don't mind.
    I was interested to know how you center yourself and clear your thoughts before writing.

    I've had a tough time clearing my thoughts in getting my thoughts out.
    I truly do enjoy writing however it just seems like the first 10 to
    15 minutes are generally wasted simply just trying to figure out how to begin. Any
    suggestions or tips? Appreciate it!

  7. Avatarmojang minecraft download Reply

    This is the perfect blog for everyone who wants to
    find out about this topic. You realize a whole lot its almost hard
    to argue with you (not that I really will need to…HaHa).
    You certainly put a fresh spin on a topic which has
    been written about for many years. Great stuff, just wonderful!

  8. Avatargamefly free trial Reply

    I'm really enjoying the theme/design of your site.
    Do you ever run into any browser compatibility problems?
    A few of my blog audience have complained about my website not working correctly in Explorer but looks great in Chrome.
    Do you have any recommendations to help fix this problem?

  9. Avatarhow to get help in windows 10 Reply

    Its like you read my mind! You appear to know a lot about this, like you wrote
    the book in it or something. I think that you could do with some pics to drive the
    message home a little bit, but instead of that, this
    is great blog. An excellent read. I will definitely be back.

  10. Avatargamefly free trial Reply

    Hello I am so glad I found your web site, I really found you by accident, while
    I was searching on Aol for something else, Anyhow I am here now and would just like to say thanks a lot for a
    marvelous post and a all round entertaining blog (I also love the
    theme/design), I don't have time to go through it all at the minute but I
    have saved it and also included your RSS feeds, so when I have time I
    will be back to read a lot more, Please do keep up the superb job.

  11. Avatargamefly free trial Reply

    Wow that was odd. I just wrote an extremely long comment but after I clicked submit my
    comment didn't appear. Grrrr… well I'm not writing all that over again. Anyway,
    just wanted to say excellent blog!

  12. Avatartinyurl.com Reply

    Sweet blog! I found it while searching on Yahoo News.

    Do you have any tips on how to get listed in Yahoo News?
    I've been trying for a while but I never seem to get there!
    Many thanks

  13. Avatarquest bars cheap 2019 coupon Reply

    Woah! I'm really digging the template/theme of this site.
    It's simple, yet effective. A lot of times it's difficult to get that “perfect balance” between superb usability and
    visual appeal. I must say you've done a fantastic job
    with this. Also, the blog loads super quick for me on Opera.
    Superb Blog!

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana.